جهت پشتیبانی با شماره 46864002-021 در تماس باشید
چگونه کودکانمان را با کتاب خواندن آشنا کنیم؟

چگونه کودکانمان را با کتاب خواندن آشنا کنیم؟

اولین نشانه ی موفقیت بچه ها در مدرسه،مطالعه در خانه است. برای اینکه بچه ها در خانه مطالعه کنند باید الگوی رفتاری داشته باشند،اگر والدین کتاب بخوانند،احتمالا فرزندانشان نیز اهل خواندن می شوند و اگر والدین اهل مطالعه نباشند،احتمالا فرزندانشان نیز اهل مطالعه نخواهند شد و به نظر این بچه ها خواندن فعالیتی است که صرفا به مدرسه مربوط می شود . پس بسیار ساده است، اگر مایلید فرزندانتان در مدرسه موفق باشند و به مطالعه عشق بورزند،اگر می خواهید فرزندانتان را کتابخوان بار بیاورید، خودتان نیز باید مطالعه کنید. در واقع برای علاقه مند کردن فرزند خود به مطالعه، فرزندتان نیاز دارد که ببیند شما به طور مرتب برای خواندن کتاب وقت می گذارید. اصولا بچه ها بیش تر با هدف سرگرمی ، کتاب می خوانند و گاهی از اینکه می توان به منظور کسب اطلاعات نیز مطالعه کرد ،بی خبرند. اگر چه از کتاب های درسی خود در مدرسه اطلاعاتی به دست می آورند ، اما اگر آنها را به حال خود بگذاریم مطالب علمی را انتخاب نمی کنند . بزرگسالان اغلب به منظور کسب اطلاعات مطالعه می کنند. شما به عنوان والدین می توانید نقش مهمی در علاقه مند ساختن فرزندانتان به مطالعه داشته باشید و برای این امر مهم راه های مختلفی وجود دارد . برای مثال اگر اطلاعاتی را که از مطالعه خود به دست می آورید با فرزندانتان در میان بگذارید ، می توانید آن ها را برای خواندن به قصد کسب اطلاعات آماده کنید . با این کار شما به بچه ها می فهمانید به آنچه می خوانید علاقه دارید و دوست دارید آن ها نیز به آن علاقه مند شوند. حتی می توانید فرزندانتان را تشویق کنید اطلاعاتی را که از خواندن به دست می آورد با شما در میان بگذارد . یکی از مهمترین کارهایی که می توانید برای بچه ها انجام دهید این است که با صدای بلند برایشان کتاب بخوانید . این کار را می توانید تا پیش دبستانی و حتی سال های بعد ادامه دهید . هنگامیکه با صدای بلند برای بچه ها کتاب می خوانید ، در واقع به بچه ها می فهمانید که برای کتاب ارزش و اهمیت قائلید و کتاب خواندن بخش مهمی از تعاملات خانوادگی شما را تشکیل می دهد. بچه هایی که به خانواده های گسترده تعلق دارند و به طور مرتب به دیدن اعضای بزرگتر فامیل می روند و با بزرگسالان به گردش و مسافرت می روند نسبت به بچه هایی که دسترسی کمتری به افراد بزرگسال دارنددر خواندن پیشرفته ترند. اگر والدین علاقه مندند که بچه هایی بار آورند که عاشق خواندن و مطالعه باشند، ایجاد ارتباط بین آن ها و بزرگسالان دیگر مانند پدربزرگ و مادربزرگ می تواند کمی بار را از دوش آن ها بردارد. هنگامی که روابط بین بچه ها در خانواده نسبتا صلح آمیز است بچه های کوچکتر از صرف وقت با خواهران و برادران بزرگتر خود سود می برند. طبق پژوهش های انجام شده صرف نظر از وضعیت اقتصادی-اجتماعی بچه هایی که به خواندن علاقه مندند، چند خصوصیت مشترک دارند:

-والدینشان از آنها انتظار تحصیلی بالایی دارند.

-والدین یا خواهر  برادر بزرگشان در انجام تکالیف مدرسه به آن ها کمک می کنند.

-والدین آن ها با صدای بلند کتاب و دیگر مطالب را برایشان می خوانند.

-آن ها در منزل کتابخانه دارند.

وقتی از مطالب خواندنی برای بچه ها صحبت می شود بر اهمیت در دسترس بودن کتاب نیز تاکید می شود، اگر شما کتاب های جلد اعلاء را در قفسه های شیشه ای نگهداری کنید و آن ها را از دور تحسین کنید هیچ فایده ای به حال فرزندانتان نخواهد داشت و به جای تشویق بچه ها به کتابخوانی آن ها را از این رفتار منصرف می کنید.

همیشه با خود کتاب داشته باشید

سعی کنید هرجا می روید همراه خود کتاب داشته باشید، چرا که بچه ها از انتظار کشیدن متنفرند. مثلا اگر مطب دندانپزشکی بیش از حد شلوغ باشد، حتی خوش خلق ترین بچه ها نیز رفتاری از خود نشان می دهند که والدین را به ستوه می آورند. تنها راه علاج این است که خود ر با سرگرمی های گوناگون برای موقعیت های اضطراری مجهز کنید. پس هرجا که می روید اسباب بازی و کتاب را بخشی از اثاثیه ی خود قرار دهید و قبل از این که از خانه خارج شوید از فرزندتان بخواهید کتاب یا مجله مورد علاقه ی خود را بیاورد. از دیگر راه های مهم برای تشویق بچه ها به مطالعه این است که به عنوان پاداش به فرزندتان کتاب بدهید. بچه ها به خاطر گرفتن نمره های خوب در مدرسه مستحق پاداش و تشویق اند پس بد نیست چیزهایی را به آن ها بدهیم که می خواهیم برایش ارزش قائل شوند. وقتی از مطلب خواندنی به عنوان پاداش استفاده می کنید، این مفهوم را نزد بچه ها تقویت می کنید که کتاب، مجله و حتی مجلات مصور کودکان، فی نفسه با ارزشند. از دیگر راه های علاقه مند کردن بچه ها به کتابخوانی این است که در خانواده (داستان های تجربه زبانی) خلق کنید. داستان تجربه زبانی داستانی است که کودک براساس تجربه خود و به زبان خود بیان می کند. اصولا بچه هایی که تازه خواندن را می آموزند برای خواندن مطلبی درباره زندگی خود انگیزه زیادی دارند. به همین دلیل این دسته از داستان ها در سال های اولیه دبستان برای آموزش خواندن بسیار مفیدند. سعی کنید مراجعه به کتابخانه را جزو برنامه های خانوادگی خود قرار دهید.جین چال، کارشناس خواندن معتقد است یک خواندن سه پیش نیاز دارد: قابلیت دسترسی ، قابلیت خواندن و علاقه. در واقع مراجعه مکرر به کتابخانه هر سه پیش نیاز را فراهم می کند. والدینی که رفتن به کتابخانه را جزو برنامه زندگی خود قرار می دهند به کودکان خود خدمت بزرگی می کنند. والدین می توانند فرزندان را یاری کنند تا در کتابخانه مطالبی را پیدا کنند که با سن و توانایی خواندنشان هماهنگی دارد و از این طریق خواندن را به صورت یک عادت مشترک خانوادگی در آورند. شاید بسیاری از خانواده ها قادر به خرید کتاب یا مجله دلخواه فرزندانشان نباشند، به این ترتیب مراجعه منظم به کتابخانه می تواند به آن ها در این مورد کمک کند . همچنین والدین می توانند بچه ها را به نمایشگاه های کتاب ببرند و به آن ها اجازه بدهند در غرفه های مخصوص کودکان گردش و در فعالیت های جنبی بخش کودکان نیز شرکت کنند.

سعی کنید برای تابستان بچه ها یک برنامه مطالعه آزاد تنظیم کنید،چرا که مهارت خواندن در بچه هایی که در خانه مطالعه نمی کنند ممکن است در طول تابستان به اندازه یک سال تحصیلی یا بیش تر پیشرفت کنند. خواندن هم مانند اغلب مهارت های دیگر است که اگر از آن استفاده نکنید آن را از دست می دهید. بچه هایی که در طول تابستان مطالعه می کنند در ابتدای هرسال تحصیلی بسیار جلوتر از پایان سال تحصیلی گذشته اند. پس اگر فرزندانتان اجتماعی و اهل رقابتند شاید برنامه مطالعاتی کتابخانه همان چیزی باشد که بتواند خواندن آن ها را در سراسر تعطیلات مدرسه تضمین کند.

 

اصلاح رفتار بچه ها در ارتباط با مطالعه

همیشه در ارتباط با علاقه مندی فرزندتان به مطالعه شما باید اطمینان حاصل کنید که فرزندتان برای خواندن،آمادگی دارد. وقتی فرزند شما به کلاس اول می رود با بچه هایی هم کلاس می شود که ممکن است حدود یک سال با هم اختلاف سن داشته باشند. تفاوت سنی در این مرحله یعنی رشد جسمی، عاطفی و ذهنی. البته سن تقویمی کودک نسبت به عواملی ،چون جنسیت،درک تصویری و شنیداری سلامت جسمی،توانایی زبانی و علاقه به خواندن در آمادگی او برای مطالعه تاثیر کمتری دارد. معمولا دخترها زودتر از پسرها برای خواندن،آمادگی پیدا می کنند، اما آمادگی بیش تر دخترها به این واقعیت ربط دارد که دخترها اغلب زودتر از پسرها زبان باز می کنند و هنگام ورود به دبستان از دایره لغات گسترده تری برخوردارند. اطلاعات زمینه ای بچه ها،یعنی تجربیاتی که کودک با خود به مدرسه می آورد در ،آمادگی آن ها برای خواندن عاملی کلیدی محسوب می شود. درک تصویری در بچه ها با سرعت متفاوتی رشد می کند. همچنین درک شنیداری در،  آمادگی برای خواندن به توانایی کودک برای تشخیص تفاوت صدای حروف یا تشخیص کلمات هم صدا مربوط می شود. کودکانی که مهارت آنها برای تشخیص تفاوت صداها به قدر کافی رشد نکرده،ممکن است نتوانند کلمات هم وزن را تشخیص بدهند یا صدای ب و پ را با هم اشتباه بگیرند. همچنین مشکلات جسمی مانند ضعف بینایی یا شنوایی و ضعف در مهارت های حرکتی می تواند بچه ها را از خواندن باز دارد. گاهی ناتوانی در تمرکز به مشکلات جسمی مانند کم خونی،کمبود خواب و سوء تغذیه بر میگردد و نه مشکلات عاطفی ،عامل موثر دیگر، درک درونی کودک از ساختار و دستور زبان است. اگر کودک بتواند درک درونی داشته باشد مسلما آنچه را می خواند بهتر می فهمد. در واقع تمایل کودک برای خواندن تابع 2 چیز است:اول، رشد عاطفی او و دوم ، برخوردهایی که در خانه می بیند. اگر شما با صدای بلند برای کودکتان کتاب می خوانید و به او نشان داده اید که خواندن کار با ارزشی است، کودکتان با علاقه برای یادگیری به کلاس درس می رود. در هر گروه از بچه های کلاس اول هم بچه هایی پیدا می شوند که می توانند کمی بخوانند و هم بچه هایی هستند که با کمی تلاش برای کسب ، آمادگی خواندن را می آموزند و هم بچه هایی وجود دارند که تا یکی دو سال بعد نیز، آمادگی واقعی را به دست نخواهند آورد.در این جا کار معلم سخت است و سخت تر از آن احساس ناکامی والدین است که فرزندانشان در گروه سوم قرار می گیرند. در حقیقت هر بچه ای با بچه های دیگر تفاوت دارد. تشخیص این تفاوت ها به شما کمک می کند با فرزندتان که با سرعت خاص خود برای خواندن ، آماده می شود کنار بیایید. کارهایی هست که شما می توانید برای آماده کردن فرزندانتان برای خواندن انجام دهید، اما به یاد داشته باشید که به زور نمی توان او را وادار به خواندن کنید ممکن است توانایی خواندن داشته باشد ، اما از خواندن لذتی نمی برد.

بچه ها را تشویق کنید با شخصیت ها همانند سازی کنند

تجربه نشان داده است که داستان هایی می توانند ما را عمیقا تحت تاثیر قرار دهند که بتوانیم با شخصیت های آن ها ارتباط برقرار کنیم چه داستان تخیلی باشد و چه واقعی. شخصیت های داستانی می توانند در ارائه ی الگوی رفتاری خوب برای بچه ها نقش موثری داشته باشند. همان طور که در قصه های سنتی نمونه های اخلاقی فراوان است و مثلا می توانید آن ها را در حکایت های سعدی پیدا کنید. پیاژه می گوید که توانایی کودک برای گذاشتن خود به جای دیگران یکی از قدم های مهم رشد اوست. خواندن داستان های خوب که شخصیت های آن ها خوب پرداخته شده اند ، به بچه ها کمک می کند این قدم مهم را بردارند و به سوی بزرگسالی حرکت کنند . شما نیز می توانید با بچه های بزرگتر درباره ی داستان های واقعی صحبت کنید. درباره مردم ، رفتارها، احساسات آن ها و این که آیا رفتارشان درست بود یا نه . بچه ها از این طریق نسبت به احساسات و اعمال دیگران، آمادگی بیشتری پیدا می کنند و به این ترتیب در زندگی واقعی خود می توانند با دیگران نیز بهتر رابطه برقرار کنند.

خلاصه این که:

-سعی کنید فضایی ساکت ، راحت و روشن برای مطالعه فرزندتان فراهم کنیدو زمان کافی را در اختیار او قرار دهید تا بتواند فارغ از کار خانه،گفت و گو با اعضای خانواده و فعالیت های دیگر بدون مزاحمت به مطالعه بپردازد.

-برای تماشا کردن تلویزیون محدودیت تعیین کنید،چرا که وقتی فرزندتان مشغول تماشای تلویزیون است کتاب نمی خواند. بد نیست این واقعیت را بدانید که 75 درصد از بچه هایی که خواندن آن ها پایین تر از سطح متوسط است قبل از رفتن به مدرسه تلویزیون تماشا می کنند.

-با معلم فرزندتان همکاری کنید. روش درست این است که رابطه ای با معلم فرزندتان برقرار کنید تا بتوانید به راحتی با او صحبت کنید. معلم باید بتواند بدون گرفتن موضع دفاعی از سوی شما درباره ی ضعف های فرزندتان صحبت کند و شما نیز باید بتوانید توصیه معلم را بپذیرد.

-تفاوت های بین بچه ها را به رسمیت بشناسید چرا که به رسمیت شناختن و احترام گذاشتن به این تفاوت ها می تواند شما و فرزندانتان را از ناراحتی های زیادی در امان دارد. برخی از والدین به سختی می توانند قبول کنند که رشد شخصیتی یکی از بچه ها سریع تر از رشد شخصیتی دیگری صورت می گیرد. حتی بچه هایی که در ظاهر هیچ مشکلی در یادگیری ندارند و دانشمندترین والدین دنیا را دارند ممکن است کارهای دیگری را به خواندن ترجیح دهند.

-اگر فرزندتان نمی تواند با موفقیت بخواند طبیعی است که مضطرب شوید،اما لازم است آرامش خود را حفظ کنید و به علل عدم موفقیت فرزندانتان بیندیشید.سعی کنید به فرزندتان تکالیف اضافی ندهید ، اگر نمره ی پایین گرفت دعوا راه نیندازید و طوری رفتار نکنید که فرزندتان هرگز به خواندن عشق نورزد.

-انتظارات بالایی داشته باشید . از مهم ترین قدم هایی که می توانید بردارید این است که به فرزندتان بفهمانید که از او انتظارات بزرگی دارید . طبق پژوهشی که انجام شده بچه هایی که در خانواده های کم درآمد زندگی می کردند،اما در خواندن موفق بودند والدینی داشتند که از آنها انتظار رفتن به دانشگاه را داشتند. در واقع طرز برخورد والدین با امور آموزشی و موفقیت های بچه ها، بسیار مهم تر از موقعیت اقتصادی-اجتماعی خانواده ی آن هاست. و در نهایت باور به توانایی های آنهاست که بچه ها را از وضعیت متوسط بالاتر می برد و به آن ها کمک می کند که از موانعی، چون محیط بد آموزشی ، امکانات ناکافی و محیط غیر دوستانه عبور کنند و به عنوان دانش آموز و بزرگسالانی توانا ،تمام استعدادهای بالقوه خود را شکوفا کنند.

 

برگرفته از کتاب روانشناسی رفتار کودک، نوشته معصومه صیدی